Wat is een fytonutriënt?
Fytonutriënten, ook wel fytochemicaliën genoemd, zijn natuurlijke stoffen in planten die goed zijn voor de menselijke gezondheid. De naam komt van het Griekse woord ‘phyto’, dat plant betekent. Deze voedingsstoffen omvatten een grote verscheidenheid aan chemische verbindingen die planten voor verschillende doeleinden aanmaken, onder meer ter verdediging tegen bedreigingen uit de omgeving, zoals plagen, ziekten en uv-straling.
In allerlei plantaardige voedingsmiddelen zijn duizenden fytonutriënten gevonden, en ze kunnen op basis van hun chemische structuur en biologische activiteit in verschillende groepen worden ingedeeld. Veelvoorkomende groepen fytonutriënten zijn onder meer flavonoïden, carotenoïden, fenolzuren, glucosinolaten en fyto-oestrogenen. Elke groep fytonutriënten biedt unieke gezondheidsvoordelen en kan een antioxiderende, ontstekingsremmende, kankerremmende of andere beschermende werking hebben in het lichaam.
Een van de bekendste groepen fytonutriënten zijn de flavonoïden, die volop voorkomen in fruit, groenten, thee, wijn en cacao. Flavonoïden worden dankzij hun antioxiderende en ontstekingsremmende eigenschappen in verband gebracht met een lager risico op chronische ziekten zoals hart- en vaatziekten, kanker en neurodegeneratieve aandoeningen.
Carotenoïden, die zorgen voor de felle kleuren van veel soorten fruit en groenten, zijn een andere belangrijke groep fytonutriënten. Bètacaroteen, lycopeen en luteïne zijn een paar bekende carotenoïden die in verband worden gebracht met gezonde ogen, de werking van het immuunsysteem en de gezondheid van hart en bloedvaten.
Fenolzuren, die voorkomen in fruit, groenten, volkorengranen en peulvruchten, dragen bij aan de antioxiderende werking van plantaardige voeding en kunnen helpen het risico op chronische ziekten zoals kanker en hart- en vaatziekten te verlagen.
Glucosinolaten, die vooral voorkomen in kruisbloemige groenten zoals broccoli, kool en boerenkool, staan bekend om hun mogelijke kankerremmende eigenschappen, vooral bij het voorkomen van bepaalde soorten kanker, zoals long-, darm- en borstkanker.
Fyto-oestrogenen, die voorkomen in sojabonen en sojaproducten, bootsen de werking van oestrogeen in het lichaam na. Ze zijn onderzocht op hun mogelijke voordelen bij het verlichten van overgangsklachten en het verlagen van het risico op hormoongerelateerde vormen van kanker.